Pitta powstaje w dużej mierze z elementu ognia, mniej wody, dlatego też z natury jest gorąca, wilgotna i lekka. Dosza vata jest zimna, sucha i lekka jak żywioły, z których bierze swoją formę – powietrze i przestrzeń. Zarówno powietrze jak i ogień są lekkie, stąd ich cechą wspólną jest lekkość, która bierze się z braku obecności żywiołu ziemi. Dlatego najlepszą strategią równoważącą osoby o prakriti vata-pitta będzie zwiększanie ciężkości związanej z żywiołem ziemi.

Osoby typu vata-pitta mają szczupłą lub umiarkowaną budowę ciała, falowane i niesforne włosy, przeważnie suchą (vata) i ciepłą skórę (pitta) oraz słabe krążenie. Nie przepadają za skrajnymi temperaturami, wolą umiarkowane ciepło i zimno. Pitta sprawia, że osoba o tej podwójnej konstytucji lubi jeść i nie znosi opóźniania posiłku, natomiast obecność vata sprawia, że nie zawsze ten posiłek będzie łatwo strawiony. Jako dzieci czy nastolatkowie, vata-pitta ma mocne trawienie, duży apetyt i trudno jej przybrać na wadze – może dużo jeść, a waga się nie zmieni. Im dalej w las, tym waga może skoczyć w górę, ale i tak niewielka restrykcja dietetyczna i wszystko wraca do normy (przez brak obecności żywiołu ziemi).

Ten typ szybko się uczy, jest kreatywny i pomysłowy (vata), a dzięki obecności pitta dokańcza swoje plany, stając się ekspertem w danej dziedzinie. Doskonale wykorzystuje swoją wiedzę i przekłada ją na praktykę. Mimo wszystko cechuje ją duża skromność i często brak wiary w siebie. Kiedy dojdzie do zaburzenia tej prakriti często występuje strach na zmianę z gniewem. Dlatego potrzebuje ona uziemienia poprzez np. medytację, jogę, naukę kontroli oddechu, regularne kładzenie się spać oraz dietę zwiększającą ciężkość.

Jeśli chodzi o dietę, to powinna składać się w dużej mierze z produktów ciężkich, ciepłych, ale lekko wychładzających oraz łagodnie nawilżających. Dieta powinna redukować gorąco, lekkość oraz suchość. Dlatego najlepszymi smakami będą smak słodki (niewielkich ilościach), cierpki i kwaśny. Smak słodki zawiera w sobie żywioł ziemi, dlatego najlepiej nadaje się do równoważenia obu dosz. Słodki nawilży dosze vata i łegodnie wychłodzi pitta. Przykładem produktów słodkich są zboża i ryż, nabiał i orzechy, mięso oraz większość tłuszczy. Należy jednak unikać cukrów prostych i substancji słodzących, ponieważ mogą zaostrzyć każdą z dosz, oczywiście jeśli są stosowane w nadmiarze. Należy unikać produktów o smaku gorzkim i ostrym (są lekkie i gorące z natury) w których dominuje żywioł powietrza lub ognia. Należą do nich przede wszystkim przyprawy oraz część warzyw: brukselka, surowa cebula, szpinak (gotowany i surowy) lub jarmuż oraz asafetyda, chrzan, gorczyca, goździki, chili oraz czekolada. Słony należy stosować z umiarem.

Oprócz powyższych, ogólnych zaleceń należy zwracać uwagę na czynniki zewnętrzne jak pora roku, pogoda, samopoczucie, aktywność wciągu dnia i inne.  Każdy z tych czynników będzie zmieniał natężenie doszy pitta lub vata, niezależnie od tego jaki jest ich naturalny rozkład. Latem lub w gorące dni, osoba o podwójnej prakriti vata-pitta powinna stosować dietę równoważącą doszę pitta. Natomiast jesienią, zimą lub w okresach wietrznych i suchych – dietę dla zrównoważenia doszy vata.

Zalecenia dietetyczne dla prakriti pitta-kapha

  • Miedzy trzy a pięć posiłków dziennie, około 3-6 godzin przerwy między posiłkami, bez podjadania.
  • Znajdź czas na spokojny posiłek, jedz powili i przeżuwaj dokładnie każdy kęs.
  • Nie popijaj podczas posiłku, chyba że kilka łyków ciepłej wody.
  • 30 minut po posiłku, dla poprawy trawienia wypij herbatę z kopru włoskiego, kminu rzymskiego lub nasion kolendry.
  • Przestrzegaj diety równoważącej pitta w lecie lub okresach gorąca, a diety równoważącej dosze vata na jesień, w zimie lub podczas suchej i wietrznej pogody.
  • Przestrzegaj zasad niełączenia ze sobą niektórych pokarmów, np. owoce zjadaj jako osobny posiłek, nie łącz ich z innymi owocami, warzywami (sałatka owocowa, smoothie owocowe, smoothie warzywno- owocowe odpadają) ani z żadnym innym pokarmem (koktajl owocowy z jogurtem itp).
  • Korzystaj z tabeli z substancjami łagodzącymi działanie niektórych składników
  • Nie podjadaj miedzy posiłkami żadnych przekąsek, orzeszków, owoców, marchewek czy bakalii. To wszystko zaburzy proces trawienia.
  • Najlepsze smaki to słodki, mniej cierpki i kwaśny, pozostałe smaki w małej ilości.
  • Najbardziej zaburzającymi smakami będą gorzki i ostry.

 

VATA- PITTA * zjadać w niewielkich ilościach
OWOCE: najlepsze będą dojrzałe, słodkie. Z natury są lekkie, dlatego nie powinno się ich zjadać w dużej ilości.

  • Ananas (słodki) *, arbuz*, awokado, banany (słodkie, kwaśne*), borówki, brzoskwinie, cytryny, daktyle, figi, granaty, grejpfrut*, gruszki, jeżyny, jabłka*, jujuba (gotowana), maliny, mandarynki*, mango, melon cantalupe, morele, nektarynki, kokos, limonka, papaja, persymona, pomarańcze, rodzynki, śliwki (słodkie lub suszone), truskawki, winogrona, żurawina*,
  • unikać: ananas kwaśny, czereśnie, jujuba suszona, owoce suszone, pomarańcze kwaśne, śliwki kwaśne
WARZYWA I STRĄCZKI: najłatwiej strawne i odżywcze będą warzywa gotowane. Zielone liściaste warzyw (np. sałata, jarmuż, rukola) dobrze zjadać z dresingiem z oliwy lub śmietaną. Jeśli trawienie (agni) jest odpowiednio mocne, można zjadać surowe warzywa, ale najlepiej w okresie letnim.

  • bakłażan*, bataty*, brokuły*, buraki*, cebula (gotowana), dynia (zwyczajna, olbrzymia, piżmowa, cukinia itd.), fasolka zielona*, groszek (zielony, słodki*), grzyby*, jarmuż*, kabaczki, kalafior, kapusta*, karczochy z tłustym dresingiem, kiełki (fasoli, słonecznika, lucerny*), kolendra świeża, kukurydza, marchew*, nać gorczycy*, okra, papryka słodka, pietruszka*, pomidory (dojrzałe i słodkie, kwaśne*), pory, przepękla ogórkowata*, rzepa*, sałata, seler*, szparagi*, szpinak*, topinambur, wodorosty, ziemniaki,
  • unikać: brukselka, cebula surowa, groch zwyczajny, papryka (chili, ostra), przecier pomidorowy, sos pomidorowy, rzodkiewka

Strączki są odżywcze, i dla ułatwienia trawienia ich powinno się je moczyć oraz gotować z ostrymi przyprawami, dodatkiem soli. Powinny być również mocno ugotowane, nigdy półtwarde. Najlepiej sprawdzą się pod postacią dalu, czyli gęstej zupy strączkowej. Kiedy agni jest słabe najlepiej unikać przez jakiś czas jedzenia strączków, lub jeść je w minimalnej ilości, np. zamiast miski dalu, zjeść 1 łyżkę jako dodatek do obiadu.

  • Ciecierzyca, fasola (adzuki*, łuskana*, mung, navy*, pinto*, zwykła*), soczewica czarna, soja, tofu,
  • unikać: fasola fava, soczewica czerwona i żółta
ZIARNA/ ZBOŻE: najlepsze będą w postaci gotowanej lub chleba na drożdżach

  • amarantus*, jęczmień*, owies gotowany, proso, pszenica, quinoa*, ryż (basmati biały, zwykły brązowy lub biały*), żyto*
  • unikać: gryka, produkty z mąki kukurydzianej, owies suchy
NABIAŁ: wybierać organiczne produkty, najlepiej surowe. Jeśli pijecie mleko krowie/ kozie to najlepiej pić ciepłe, z dodatkiem ostrych przypraw jak imbir, kardamon czy kurkuma.

  • Ghee, jgurt*, kefir*, kwaśna śmietana*, masło, maślanka*, mleko, paneer, ser biały, ser twardy niesolony*, ser topiony,
  • unikać: jogurt mrożony, lody
MIĘSO: ograniczyć spożycie mięsa, tak bardzo jak to możliwe. Jeśli już wybieracie produkty mięsne, najlepiej by nie pochodziło z masowego przemysłu.

  • Dziczyzna*, indyk oraz kurczak (białe mięso), jagnięcina*, jaja, kaczka*, owoce morza, ryby słodkowodne, wieprzowina, wołowina,
  • unikać: indyk oraz kurczak (ciemne mięso), skorupiaki,
ORZECHY/ ZIARNA: najlepsze będą podprażone, ew. z dodatkiem odrobiny soli. Dobrze też się sprawdzi pod postacią masła orzechowego (poza ziemnymi)

  • kokos, migdały*, nasiona dyni*, nasiona słonecznika, orzechy (brazylijskie*, makadamia*, pekane*, piniowe), pistacje*,
  • unikać: orzechy ziemne
TŁUSZCZE: tłuszcze są ciężkie, odżywcze i potrzebne dla zdrowia dlatego doskonale zrównoważą obie dosze. Kiedy skóra jest mocno przesuszona można stosować nawet większe ilości tłuszczu (wewnętrznie i zewnętrznie)

  • ghee, olej (awokado, kokosowy, kukurydziany*, lniany, migdałowy*, sezamowy*, słonecznikowy, sojowy*, rycynowy*), oliwa z oliwek,
  • unikać: margaryna, olej (canola, gorczycowy, krokoszowy, orzechy ziemne), smalec
NAPOJE: najlepiej pić ciepłe, ew. w temperaturę pokojowej. Unikać zimnych i mrożonych napojów

  • herbatki ziołowe i owoce o łagodnym smaku, herbata czarna lub zielona, lukrecja, mięta, napoje gazowane*, rumianek, sok marchwiowy (rozcieńczony) *, soki owocowe (rozcieńczone) *, soki gazowane*, woda
  • unikać: alkohol, kawa, napoje i herbaty o bardzo mocnym smaku, słodkie soki owocowe (nierozcieńczone), sok marchwiowy (nierozcieńczony), sok pomidorowy, soki zielonych warzyw
PRZYPRAWY: przyprawy będą ułatwiały trawienie oraz wchłanianie składników odżywczych. Mocne przyprawianie rozgrzewa i podrażnia, łagodniejsze (ze względu na vata) będzie stymulowało trawienie i wzmacniało zarówno agni jak i cały organizm. Pokarm powinien rozgrzewający ale nie zbyt ostry, by nie zaburzyć pitta i nie wysuszyć organizmu. Jedzenie zawsze powinno być doprawione, nigdy mdłe.

  • anyż*, bazylia*, cukrownica trójlistna, cynamon, gałka muszkatołowa*, imbir (świeży)*, kardamon, kmin, kminek, kocimiętka, kokos*, kolendra (świeża, nasiona), koper, koper włoski, kozieradka*, kurkuma, liść laurowy, mak (nasiona)*, majeranek*, mięta (pieprzowa, zielona), oregano*, rozmaryn, rumianek, sól*, szałwia*, tymianek*
  • unikać: asafetyda, chrzan, czosnek (surowy), gorczyca, goździki, hizop, imbir (suszony), pieprz (czarny, kajeński), tatarak,
SUBSTANCJE SŁODZĄCE: stosować z umiarem

  • Cukier (daktylowy*, gronowy*, klonowy, sucanat*), dekstroza, fruktoza, maltoza, melasa, miód świeży, syrop klonowy i ryżowy,
  • unikać: biały cukier

Zapisz się na mój newsletter o jodze i aujrwedzie, którym wysyłam ciekawe materiały i informacje o moich inicjatywach. Bądźmy w kontakcie!

Pełną politykę prywatności Pracowni Jogi Macieja Wieloboba, która jest administratorem danych, przeczytasz tutaj.

You have Successfully Subscribed!