Zobacz też:

Co może jeść Pita?

Co może jeść Kapha?

 

* – pokarm można spożywać z umiarem, w małej ilości

** – produkt można spożywać rzadko

Tabela 1 Zestawienie pokarmów zalecanych i niekorzystnych dla dosza Vata –

Usha Lad i Dr Vasant Lad, „Ajurvedic cooking for Self-Healing”

POKARM UNIKAĆ WSKAZANY
Owoce Na ogół większość suszonych owoców; surowe jabłka; żurawina; suszone daktyle, figi, rodzynki, śliwki; gruszki; persymonę; granaty; arbuzy Na ogół większość słodkich owoców; gotowane jabłka; mus jabłkowy; morela; awokado; banany; jagody; wiśnie; czereśnie; kokosy; świeże daktyle, figi; grejpfruty; winogrona; kiwi; cytryny; limonki; mango; melony; pomarańcze; papaje; brzoskwinie; ananasy; śliwki; namoczone śliwki suszone oraz rodzynki; rabarbar; truskawki, tamarynd;
Warzywa Na ogół mrożonych, surowych oraz suszonych warzyw; karczochy; niewskazane są także: surowe brokuły; kiełki brukselki; brukselka; korzeń łopianu; surowa kapusta, kalafior; cebula surowa; groszek; rzodkiewka i pomidory; seler; świeża kukurydza**; bakłażan; chrzan; jarmuż; grzyby; zielone oliwki; papryka słodka i gorąca; białe ziemniaki; owoce i kwiaty opuncji; dynia; kabaczek; pomidory gotowane**; rzepa; Na ogół warzywa te powinny być ugotowane; szparagi; burak ćwikłowy; gotowana kapusta, cebula*, groszek, rzodkiewka*, kalafior*; marchewka; kolendra; ogórek świeży; daikon – japońska rzodkiewka; koper włoski; czosnek’ zielona fasolka; zielone chili; topinambur*; por; sałata*; zielone liście*; okra; czarne oliwki; pietruszka*; słodkie ziemniaki; dynia; brukiew; gotowany i smażony szpinak*; kiełki*; kabaczek letni; korzeń kleśnicy jadalnej; rzeżucha; cukinia; rzepa (zielenina);
Ziarna / Zboże Jęczmień; chleb z drożdżami; gryka; zboże; kukurydza; kuskus; krakersy; musli; proso; owies – otręby; suchy owies; makaron**; wafle ryżowe; żyto; mączka skrobiowa; orkisz; tapioka; otręby pszenne; Amarantus*; gotowany owies; Quinna; każdy rodzaj gotowanego ryżu; chleb esseński; pszenica;
Rośliny strączkowe Fasola adzuki; fasola czarna; groszek czarne oczko; fasola kidney; brązowa soczewica; fasola o szerokich i płaskich ziarnach; miso*; mała biała fasola; suszony groszek; fasola zwyczajna o ziarnkach w kropki; soja; mąka sojowa; groch łuskany; tempeh; biała fasola; Soczewica czerwona i biała; mung dal; fasola mung; sojowy ser*, mleko*, kiełbasa*; tofu*; tur dal; urad dal;
Produkty mleczne Krowie i kozie mleko w proszku; jogurt – naturalny, owocowy, mrożony; Generalnie wszystkie, ale w małej ilości; masło; maślanka; ser żółty twardy i miękki; twarożek; mleko krowie; ghee; ser kozi; lody*; śmietana*; jogurt rozcieńczony i z przyprawami*;
Pokarmy zwierzęce Baranina; jagnięcina; sarnina; indyk – jasne mięso; wieprzowina; królik; dziczyzna; Wołowina; kurczęta; indyk – ciemne mięso; mięso bawole; kaczki; jajka; ryby morskie i świeże; łosoś; sardynki; owoce morza; krewetki; tuńczyk;
chutneye, musztardy, pikle Czekolada; chrzan; Wszystkie przyprawy; czarny pieprz*; chutney z mango (słodkie albo ostre); chili*; liście kolendry*; jadalne glony morskie; gomasio; brązowe wodorosty; ketchup; kombu; cytryna; pikle – limonka, mango; majonez; musztarda; marynaty, ocet winny; sól; szalotka; sos sojowy; kiełki*;
Orzechy Wszystkie jeść z umiarem; migdały; orzechy włoskie, brazylijskie, laskowe, macadamia, cashew, ziemne, pekanowe, pini; kokos; pistacje;
Ziarna Popcorn; psyllim* (błonnik rozpuszczalny) Chałwa; len; dynia; sezam; słonecznik; tahini;
Oleje Olej lniany Do zewnętrznego i wewnętrznego użytku; sezamowy; ghee; oliwa z oliwek; większość innych olei; do zewnętrznego użytku: tylko kokosowy i awokado;
Napoje Ciężkie alkohole; czerwone wino; piwo; sok jabłkowy; napoje gazowane; czarna herbata; napoje z kofeiną; mleko czekoladowe; kawa; zimne mleczne napoje; napoje żurawinowe, borówkowe; mrożone herbaty; zimne napoje z lodem; soki gruszkowe; soki z granata; soki z suszonych śliwek**; zimne mleko sojowe; sok pomidorowy**; soki warzywne V-8; białe wino; mleko migdałowe; sok aloesowy; napój jabłkowy; sok morelowy; wiśniowe i czereśniowe soki; sok marchwiowy; chai; sok winogronowy; sok grapefruitowy; lemoniada; sok z mango; bulion miso; sok pomarańczowy; sok z papai; nektar brzoskwiniowy; sok ananasowy; mleko ryżowe; kwaśne i cierpkie soki; mleko sojowe (gorące i z przyprawami); bulion warzywny;
Herbaty ziołowe Lucerna**; jęczmień**; bazylia*; jeżyna; ogórecznik*; łopian*; cynamon**; nitki kukurydziane; mniszek lekarski; hibiskus; chmiel**; jaśmin**; melisa**; pokrzywa**; passiflora**; czerwona koniczyna**; fiołek**; krwawnik; Yerba mate**; Ajwan; kocimiętka właściwa*; rumianek; cykoria*; goździki; chryzantema; żywokost; kwiat bzu; głóg; eukaliptus; koper włoski; kozieradka; świeży imbir; jałowiec; lawenda; trawa cytrynowa; lukrecja; prawoślaz lekarski; skórka pomarańcza; mięta polej; mięta; mięta ogrodowa; malina*; szafran; szałwia lekarska; sarsaparyla; sasfras; truskawka*; starzęśla rozesłana;
Przyprawy Wszystkie przyprawy są dobre; Ajwan; ziele angielskie (pieprz angielski); ekstrakt z migdałów; anyż; asafetyda; bazylia; liść laurowy; czarny pieprz; kminek; kardamon; pieprz kajeński; cynamon; goździki; kolendra; kmin rzymski (kumin); koperek; koper włoski; kozieradka*; czosnek; imbir (najlepiej swieży); majeranek; mięta; ziarno gorczycy; gałka muszkatołowa; skórka z pomarańczy; oregano; papryka; pietruszka; mięta pieprzowa; pippali (pieprz długi); mak; rozmaryn; szafran; sól; mięta ogrodowa; cząber; estragon; tymianek; kurkuma; wanilia; starzęśla (Wintergreen);
Substancje słodzące
Syrop klonowy* ; biały cukier; Słód jęczmienny; fruktoza; koncentrat soków owocowych; miód*; cukier Jaggary; melasa; syrop ryżowy; Sucanat (cukier brązowy trzcinowy); cukier Turbinado;
Suplementy diety Liście jęczmienia; drożdże piwne; witamina K; Sok aloesowy; pyłek pszczeli; aminokwasy; minerały: wapń, miedź, żelazo, magnez, cynk, mleczko pszczele, spirulina, niebiesko-zielone algi; witaminy: A, B1, B2, B6, B12, C, D, E, P, kwas foliowy;

Osoby z dominującą vatą powinny przede wszystkim spożywać ciepłe, wilgotne posiłki z dodatkiem dobrej ilości tłuszczu lub produktów zawierających tłuszcz naturalny (np. orzechy, ziarna). Najważniejszym zaleceniem będzie utrzymanie regularnej pory posiłków, nieprzejadanie się i stosowanie lekkich przypraw poprawiających trawienie (np. imbir, pieprz czarny, kmin, asafetyda, koper, kardamon). Dominujące smaki to słodki, słony i kwaśny. Wszystkie 3 smaki mają działanie nawilżające, niezbędne dla „suchej” doszy vata. Ponadto kwaśny i słony będą dodatkowo rozgrzewały, ale bez dodatkowego osuszania, jak to ma miejsce w przypadku spożycia produktów o smaku ostrym. Smaki te również zwiększają jakość ciężkości, potrzebną tej doszy. Dla osób typu vata dobrze zjadać więcej posiłków (4-5) ale w mniejszych ilościach, by w ten sposób nie obciążać trawienia. Posiłki spożywane powinny być w spokojnej i miłej atmosferze, na siedząco – NIGDY w biegu, ponieważ to najlepszy sposób na zaburzenie tej doszy. Kofeina i produkty pobudzające będą ożywiały i pobudzały, ale mogą również pobudzić delikatny układ nerwowy i wprowadzić do systemu pobudzenie, rozdrażnienie, chaos, dlatego dobrze spożywać je sporadycznie.

Warzywa[1]:

Najlepsze warzywa dla Vaty to takie, które posiadają cechy ciężkości i wilgoci, jak np.: słodkie ziemniaki, gotowana marchewka, awokado czy kabaczki. Dobry sposób przygotowania warzyw to gotowanie w wodzie lub na parze, a unikanie nadmiernego smażenia. Osoby typu vata powinny unikać jedzenia warzyw, które mają w sobie żywioł powietrza: kalafior, brokuł, surowa cebula oraz kapusta. Warzywa psiankowate takie jak pomidor czy bakłażan, mogą powodować reakcje alergiczne, a surowizna (mimo zawartości enzymów pokarmowych ułatwiających trawienie), może być przyczyną gazów i wzdęć ponieważ wymagają one od jedzącego mocnego układu trawiennego.

Przyprawy:
Vata może używać wszystkich przypraw, bez wyjątku, natomiast najlepiej będą działały: świeży imbir, sól morska i niekiedy czosnek. Nie powinna natomiast nadużywać ostrych przypraw typu pieprz kajeński, ponieważ zwiększają one poziom vaty.

Orzechy i nasiona:
Vata może jeść większość orzechów i nasion, ale najlepsze będą w postaci masła lub mleka, ponieważ łatwiej je strawić. Aby ułatwić vacie trawienie orzechów bądź nasion, można je najpierw lekko podprażyć z niewielka ilością soli lub namoczyć w wodzie.

Owoce:
Najlepszymi owocami są owoce, które charakteryzują się ciężkością, są słodkie i kwaśne. Należą do nich m.in: mango, banany, daktyle oraz pomarańcze, grejpfruty i winogrona. Niekorzystny wpływ będą miały owoce suche i cierpkie: żurawina, jagoda, borówka.

Rośliny strączkowe:
Wszelkiego rodzaju grochy i fasole są ciężkostrawne i dla vaty nieodpowiednie. Vata najlepiej trawi fasolę mung, mung dal, urad dal i tur dal. Powinna unikać jedzenia w nadmiarze soczewicy, ciecierzycy oraz tofu. By zmniejszyć uboczne skutki jedzenia roślin strączkowych (gazy, wzdęcia) najlepiej dzień wcześniej zamoczyć fasolę / groch oraz gotować ją z ostrymi przyprawami, jak kmin rzymski, imbir czy też asafetyda.

Ziarna / zboża:
Dla vaty najlepszy jest ryż, pszenica, Quinoa oraz owies. Ziarna te są z natury ciężkie, lecz nie oznacza to, że obciążają żołądek i układ trawienny. Lekkie i suche są: kukurydza, proso, żyto jak również płatki zbożowe, stąd dla lekkiej i suchej vaty są to produkty niewskazane, powodujące jej nadmiar.

Napoje:

Osoby typu vata częto zapominają o tym, ze powinny się napić. Osoby vata powinny wypijać około 1- 1,5 litra płynów w ciągu dnia. Najlepiej by to była zawsze ciepła woda z dodatkiem cytryny lub limonki lub herbatki ziołowe rozgrzewające ułatwiające trawienie: woda z imbirem, koper włoski, rumianek, napój z ajwanu czy kminu rzymskiego. Działa to kojąco na Vatę. Dobre będą również słodkie lub lekko kwaśne soki owocowe, ale nie zbyt mocno skoncentrowane – można je rozcieńczyć wodą. Jeżeli chodzi o alkohole, to vata powinna ich jak najbardziej unikać. Z umiarem może napić się czasami wina.

Produkty mleczne:
Dla vaty dobre są naturalne jogurty (rozcieńczony z przyprawami), ghee, ser żółty (miękki), mleko. Należy jednak uważać z mlekiem krowim ze względu na jego alergiczne właściwości, do których Vata ma skłonności.

Tłuszcze:
Oleje są bardzo istotnym składnikiem w diecie vaty, ze względu na ich ciężki, oleisty charakter. Najlepszymi tłuszczami dla Vaty są: olej sezamowy, oliwa z oliwek  oraz ghee.

Słodycze:
Ze swojej diety Vata powinna odstawić biały cukier oraz miód – wzmagają suche właściwości Vaty. Pozostałe słodkości mogą być używane z umiarem.

Produkty mięsne:
Vata jest doszą, która jako jedyna może spożywać mięso, ze względu na jego odżywczy dla niej charakter. Ajurweda jednak nie zaleca częstego spożywania mięsa prze żadną z dosz, ponieważ jest ono ciężkostrawne. Produkty mięsne zmniejszające niektóre zaburzenia Vata to: kurczaki, jajka, głębokowodne ryby, czerwone mięso oraz kaczki.


[1] Jarema T., Horda D., Brannigan J., (2006), „Eat – Taste – Heal. An Ayurvedic guidebook and cookbook for modern life”, Five Elements Press, Hawaii

Zapisz się na mój newsletter o jodze i aujrwedzie. Zero spamu!

You have Successfully Subscribed!